Familiebedrijven
Elk familiebedrijf draagt de overtuigingen van zijn oprichter mee: over geld, over risico, over wie je kunt vertrouwen. Die overtuigingen kwamen ergens vandaan, uit het gezin waarin hij of zij opgroeide. Ze gaan over op de volgende generatie, ook als niemand ze ooit uitspreekt. Zo kan een zoon dertig jaar later een beslissing blokkeren zonder te weten dat hij trouw blijft aan een oude angst van zijn grootvader.
Daarom kijk ik in een familiebedrijf verder terug dan de huidige directie, en betrek ik ook de aangetrouwde partners. Pas als zichtbaar wordt wat er is doorgegeven, kan een familie kiezen wat ze wil houden en wat ze mag teruggeven.
Notaris en accountant gaan over de feitelijkheden: de overdracht, de cijfers, de contracten. Ik kijk naar de dynamiek in familie en bedrijf. Een familieconvenant stel ik niet op, maar op verzoek kijk ik er wel naar.
Werkwijze
De geschiedenis van het bedrijf en de opvattingen die jullie van huis uit meekregen, vormen het DNA van de familie en van het bedrijf. Vanuit welke overtuigingen richtte de oprichter het bedrijf op? Wat deden latere generaties daarmee? En hoe kleurde dat de verhoudingen in de familie?
Ieder familielid brengt eigen levenservaringen mee in bedrijf en familie. Lopen die levenslijnen parallel of lopen ze uiteen? Zijn ze bevrijdend of verstikkend? En hoe bepalen ze hoe ieder naar de familie, het bedrijf en de eigen rol kijkt?
Welke plek neemt ieder in, in de familie en in het bedrijf? Welke conflicten, welk oud zeer en welke vanzelfsprekendheden spelen onbewust mee, en wat brengen de aangetrouwde partners in? In een opstelling, die we zelf begeleiden op Landgoed Zonneoord in Ede, wordt zichtbaar wat in gesprekken onzichtbaar blijft. Een opstelling is geen spirituele of occulte methode, en er wordt geen contact gezocht met overledenen.
In overleg individuele gesprekken, familiegesprekken en gesprekken op directieniveau. Waar stroomt het, en waar stokt het? Wat willen jullie veranderen, en hoe pakken jullie dat aan?
Vertrouwelijkheid
Ik heb geheimhoudingsplicht, en ik werk meerzijdig partijdig: ik kies geen kant, en ieders belang wordt gehoord. Niemand hoort van mij wat een ander in een andere sessie met mij deelde. Spreek ik een familielid een keer apart, dan vertelt hij of zij daarna zelf, in mijn bijzijn, wat we besproken hebben.
Ik werk volgens de Ethische Code van Phoenix Opleidingen en ben aangesloten bij hun onafhankelijke klachtencommissie.

Trajecten
Geen familie is hetzelfde, dus een vast pakket bestaat niet. Hieronder staan vier voorbeelden van hoe een traject eruit kan zien. In het kennismakingsgesprek kijken we wat jullie nodig hebben, en stellen we jullie traject samen.
Hoe lang een traject duurt, valt vooraf niet te zeggen. Het hangt af van de grootte van de familie, van de vraag of ik eerst iedereen afzonderlijk spreek, en van hoe snel bij iedereen erkend wordt dat er iets moet veranderen.
Voor families die willen weten waar ze staan, het liefst voordat er iets vastloopt. We brengen de geschiedenis van bedrijf en familie in kaart in een levenslijn, en voeren bijvoorbeeld drie gesprekken van maximaal drie uur.
Voor families die willen weten of het bedrijf de komende jaren aankan. Naast de levenslijn maken we een analyse van het familie-DNA: de overtuigingen van de oprichter en wat latere generaties ermee deden. Daarna volgen gesprekken van maximaal drie uur, bijvoorbeeld vijf.
Voor de fase waarin de volgende generatie in beeld komt. Ieder van de opvolgers maakt een eigen levenslijn. In een familiebedrijvenopstelling van een dagdeel, op Landgoed Zonneoord in Ede, wordt zichtbaar welke plek ieder inneemt. Daarna volgen gesprekken met familieleden, met de directie of met allebei.
Voor bedrijven waar trots en groei wegsijpelen zonder dat iemand kan zeggen waarom. Na de levenslijnen en een eerste gesprek van drie uur werken we bijvoorbeeld een weekend of midweek intensief samen, met opdrachten tussen de gesprekken door.

Ervaringen
“Ik luister graag naar je, je snelheid van dingen doorzien (maar daar niet direct mee komen!), je bent zo breed onderlegd, hebt zoveel kennis, van mensen, van generaties, van ‘systemen’, je kent een diepere laag, je bent oprecht geïnteresseerd (…) je bent snel, je hebt humor.”
“Ik dacht dat we een praktisch plan nodig hadden voor de overdracht, maar zij zag meteen wat er écht speelde: loyaliteit, angsten en oude patronen die ons vasthielden. Binnen een kwartier zei ze iets dat we zelf al jaren voelden, maar nooit hadden durven uitspreken. Dat veranderde alles.”
“Mijn dochter was de beoogde opvolger, maar niets stroomde. (…) Tijdens onze sessie werd duidelijk dat ik nog steeds onbewust ‘de macht’ hield, en dat zij daardoor niet kon nemen. Het was confronterend, maar liefdevol. We hebben daarna een gesprek gehad dat we al tien jaar probeerden te voeren.”
“Mijn broer en ik hadden al jaren een goedlopend bedrijf, maar iets bleef schuren. We dachten dat het over strategie ging — maar zij zag meteen dat het ging over erkenning. Over wie ooit als ‘de slimme’ werd gezien, en wie als ‘de doener’.”
Artikelen
Kennismaken
Kom eerst naar een opstellingendag of een programma, of plan een kennismakingsgesprek met een of meer van jullie. Daarin wordt duidelijk welk traject past, of dat jullie beter een eigen traject kunnen samenstellen.
Bekijk de programma's Gesprek plannen Spoedafspraak