Zacht werken met het vroege begin

Zacht werken met het vroege begin – Heling, erkenning en belichaming
De taal van het begin is stil

Ervaringen uit de vroege ontwikkeling – vóór taal, vóór denken – leven voort in ons lichaam en zenuwstelsel. Pre- en perinataal trauma is vaak geen herinnering, maar een sensatie. Geen verhaal, maar een sfeer. Geen gedachte, maar een gevoel van iets missen, niet helemaal zijn aangekomen, of niet helemaal bestaan.

In coaching herken ik deze vroege thema’s vaak indirect:
* Mensen die zeggen: “Ik weet niet waarom ik me zo voel.”
* Onverklaarbare angsten of diepe eenzaamheid
* Moeite met overgave, vertrouwen of grenzen
* Een vaag maar schrijnend verlangen naar ‘iemand’ of ‘ergens’
* De cliënt weet het niet. Maar het lichaam weet. En het resoneert.

Werken zonder woorden
Omdat deze imprints pre-verbaal zijn, vraagt het werken hiermee een andere benadering dan praten of verklaren. Heling begint niet bij begrijpen, maar bij ervaren en erkennen.

Mogelijke ingangen:
* Lichaamsgericht werken: aandacht voor adem, spanning, temperatuur, ruimte
* Resonantie en afstemmen: als begeleider je lichaam inzetten als klankbord
* Beelden of zielsherinneringen: symbolen die spontaan opkomen
* Opstellingen: zichtbare of voelbare weergave van onbewuste verhoudingen
* Visualisatie en regressie: zachte terugkeer naar het begin, zonder herbeleving
* Holding space: aanwezig zijn zonder te willen fixen – ruimte geven aan wat zich aandient

Zoals Stanislav Grof zei:
“De psyche herinnert zich de geboorte. Niet via het verstand, maar via archetypische lagen van bewustzijn.”

Hoe herken je pre- en perinataal trauma?
Let op de thema’s die zich telkens herhalen zonder directe aanleiding:
– Gevoelens van niet mogen bestaan, te veel zijn of niet gezien worden
– Dissociatie of het gevoel dat het lichaam vreemd aanvoelt
– Ongrijpbare paniek bij overgangen, nabijheid of stilte
– Extreem aanpassingsgedrag of controlebehoefte
– Diepe hechtingspijn zonder duidelijke ervaring

Zulke ervaringen verwijzen vaak naar het vroege begin: conceptie, innesteling, zwangerschap, geboorte.

Wat helpt?
In plaats van te ‘genezen’ of ‘oplossen’, werken we hier vanuit een ander uitgangspunt: ontmoeten. De ervaring erkennen zoals die is – zonder dat die hoeft te verdwijnen.

Wat heling ondersteunt:
* Zachtheid en tempo: het zenuwstelsel moet veiligheid ervaren
* Ruimte voor beide kanten: verlangen én terughoudendheid, verbinding én afstand
* Herverbinden met het lichaam: door aandacht, aanraking (als dat past), beweging
* Re-integreren van verloren delen: innerlijk contact maken met ‘dat wat ooit achterbleef’
* Contact met oorsprong en ziel: niet altijd herbeleven, soms eenvoudigweg weten

Zoals Anna Verwaal zegt: “Soms hoeft het alleen maar welkom geheten te worden. Wat ooit geen plek kreeg, mag alsnog landen.”

Perspectief op herstel: vanuit het nu terug naar het begin
Vroeg trauma kun je niet herschrijven, maar je kunt de relatie ermee veranderen. In het hier en nu kun je leren:
– opnieuw verbinden met het lijf
– jezelf dragen in gevoelens van verlatenheid of onveiligheid
– jezelf geven wat je toen niet kreeg: nabijheid, toestemming, warmte

Herstel betekent vaak: het kind in jezelf zien, voelen en toelaten – met de volwassene die je nu bent als veilige bedding.

Werken via lichaam, energie en resonantie

Wanneer je werkt met de allervroegste lagen van ervaring — nog vóór taal en geheugen — dan heb je methoden nodig die niet via het hoofd gaan, maar via het lichaam, het zenuwstelsel en het energetisch veld.

Homeopathie & constitutiemiddelen
In de klassieke homeopathie kijkt men naar het totaalbeeld van een mens: fysieke symptomen, temperament, reactie op prikkels, en de levensloop.
Constitutiemiddelen kunnen diepe lagen aanraken — ook uit de vroege ontwikkeling — omdat ze resoneren op het vitaliteitsniveau waar imprinting plaatsvond.

Bijvoorbeeld:
* kinderen met geboortetrauma’s kunnen reageren op middelen als Carcinosinum (gevoel van aanpassing), Natrum Muriaticum (vroeg verdriet, zich terugtrekken), of Opium (trauma, shock, dissociatie)
* middelen worden niet alleen gekozen op ziekte, maar ook op levensverhaal en preverbale tekenen
Homeopathie spreekt het zelfgenezend vermogen aan op een laag waar vaak geen woorden zijn – maar wel herinnering in het celgeheugen.

Shiatsu massage
Shiatsu werkt met de meridianen en het energetisch lichaam. Het helpt blokkades los te maken die zijn ontstaan tijdens of zelfs vóór de geboorte. De aanraking in Shiatsu is:
* grondend: het geeft letterlijk een nieuwe ervaring van ‘aanwezig zijn in het lichaam’
* regulerend: door contact te maken met spanning of leegte die nooit eerder benoemd werd
* hechtend: door het lichaam het gevoel te geven “ik word gevoeld”, kan er alsnog een veilig lichaamsbesef ontstaan

Voor cliënten met vroege trauma’s kan een zachte, afgestemde aanraking op de buik, borst of rug iets in gang zetten dat woorden niet kunnen bereiken.

Cranio Sacraal therapie
Deze methode werkt op het ritme van het hersenvocht en het bindweefsel, en is bij uitstek geschikt om:
* oude geboortepatronen te ontladen (bijv. navelstreng om de nek, vacuüm, tang)
* dissociatie te doorbreken door zachte aanwezigheid en aanraking
* het autonome zenuwstelsel te reguleren (freeze naar flow)

Cranio Sacraal therapeuten die werken met pre- en perinataal trauma luisteren niet alleen naar spierspanning, maar ook naar de energie van de embryonale herinnering. Ze bieden ruimte aan wat het lichaam zelf wil vertellen.

Samenwerkende benadering
In je praktijk kun je al deze methoden inbedden in een benadering waarin lichaam, ziel en psyche samen mogen bewegen. Niet als losstaande technieken, maar als onderdelen van een bedding waarin:
– de cliënt langzaam durft te landen
– herinneringen niet worden gezocht, maar worden herkend in het nu
– heling gebeurt in het tempo van het lichaam, niet van het denken

Thema: herstel van verbinding, hergeboorte, compassie voor jezelf
Deze werkvormen openen toegang tot de diepst verborgen delen van het zelf. Ze nodigen niet uit tot herbeleving, maar tot herverbinding. Niet door verhalen, maar door sensaties, beelden, trilling, aanraking.

Ze helpen cliënten die ooit hun bestaansrecht voelden wankelen om weer te voelen: “Ik mag er zijn. Ik hoor bij het leven. Ik ben welkom.”

Inhoudelijk overzicht

OnderdeelBeschrijvingFocus / Thema
1. Ervaringen zonder woordenPreverbale imprinting, ontstaan vóór herinnering of taalLichamelijk weten, sfeer van toen
2. Hoe herken je vroeg trauma?Signalen in gedrag, lichaam, relatiesDissociatie, angst zonder aanleiding, onverklaarbare spanning
3. Werken via het lichaamLichaamsgerichte therapieën zoals ademwerk, somatic experiencing, yogaRegulatie, veiligheid, verbinding met het lijf
4. Energetisch en fysiek aanrakenShiatsu, Cranio Sacraal, zachte aanrakingHechting, gronding, terugkeer naar het lijf
5. Resonantie en beeldtaalWerken met opstellingen, innerlijk kind, visualisatiesOntmoeting, zielsverbinding, symbolisch herstel
6. Homeopathie en constitutieWerken met resonantie via middelenOndersteuning via energetische afstemming op het systeem
7. Holding spaceDe kunst van aanwezig zijn zonder te sturenGetuige zijn, bedding bieden, niet oplossen
8. Het nu als ingang naar het beginHerstel in het hier en nu, zonder het verleden te forcerenCompassie, zelfliefde, autonomie
9. Thema van dit deelHerstel van verbinding, hergeboorte, compassie voor jezelf“Ik mag bestaan zoals ik ben”

Kernwaarden van dit werk

  • Zacht tempo
  • Volgorde van het lichaam, niet van het hoofd
  • Niet graven, maar ontmoeten
  • Niet oplossen, maar aanwezig blijven
  • Werkelijke heling is: weten zonder woorden, zijn zonder bewijs
Leesbril
Dineke van Kooten

door: Dineke van Kooten

Gepubliceerd in: 24 juni, 2025

6 min lezen

Dit artikel heeft de volgende tag(s):

Baarmoeder

Inzichten

Gerelateerde artikelen

Man-vrouw
De kracht van verbondenheid
Ik was onlangs op een congres en ik keek: de spreker was daar samen met zijn vrouw. Wat mij raakte, was de eenheid die ik tussen hen voelde. Hij stond daar niet alleen. Naast zijn uitgesproken onderbouwde visie werd ik ook geraakt door de kracht van hun verbondenheid. Het opvallendste aan die waarneming is één zin: hij stond daar niet alleen. Ik die hem niet kende, zag hem spreken en merkte iets op tussen twee mensen. Wat ik zag, zat dus niet in
Man-vrouw
Waar je werkelijk gezien wordt
De rangorde Begin oktober verscheen Vriendschap van socioloog Beate Völker, met als ondertitel: alles over de belangrijkste relatie in ons leven. In het Nederlands Dagblad zegt ze het nog scherper. (https://www.nd.nl/nieuws/nederland/1335497/vriendschap-is-voor-de-samenleving-belangrijker-dan-het-huwel) Voor de samenleving is vriendschap belangrijker dan het huwelijk, omdat een huwelijk ‘veel minder zicht biedt op andere perspectieven’. In een vr
Dineke
Sara lachte
Twintig jaar na de kapel in Gent Langs het water Een paar weken geleden ging ik drie dagen alleen weg met de camper. Ik zocht plekken aan de waterkant, maar reed ze voorbij, de een na de ander. Bij elke plek kwam dezelfde vraag: hier, of verderop? Verderop was het misschien mooier, of stiller, of minder in het zicht. Ik reed door tot ik mezelf dwong de motor uit te zetten. Toen zat ik daar, en wist niet wat ik moest doen. Moest. Het woord staat e

Verder

Waar wil je beginnen?

Lees verder in een van de boeken, kom naar een programma of verdiepingsdag, of krijg nieuwe artikelen en podcasts in je mailbox.

Bekijk de programma's Koop een boek