Hoogbegaafdheid en dertigjarigen

Zes profielen als lens voor herkenning en ontwikkeling
Hoogbegaafdheid houdt niet op na de middelbare school – het ontwikkelt zich verder, verandert van vorm en krijgt in elke levensfase nieuwe uitdagingen en kansen. In deze artikelenreeks onderzoeken we zes herkenbare gedragsprofielen van hoogbegaafde dertigers, gebaseerd op het model van Betts & Neihart.
In 1988 stelden Dr. George T. Betts en Dr. Maureen Neihart op basis van hun ervaring in de vorm van observaties, interviews en literatuuronderzoek zes profielen op van begaafde leerlingen. In 2010 werden deze profielen bijgewerkt. De zes profielen zijn een theoretisch concept waar vanuit inzicht verschaft kan worden.
Waar het model oorspronkelijk is ontwikkeld voor kinderen en jongeren, blijkt het verrassend toepasbaar op volwassenen – zeker wanneer we het combineren met inzichten uit het werk van Tessa Kieboom en Kazimierz Dabrowski.

Elke dertiger is anders, maar sommige ontwikkelingspatronen komen vaker voor. De zes profielen – van de zelfsturend autonome tot de risicodertiger – helpen ons gedrag niet te beoordelen, maar te begrijpen. We verkennen niet alleen de sterke kanten van elk profiel, maar juist ook de spanningsvelden, valkuilen en innerlijke conflicten die ermee gepaard kunnen gaan.

Drie perspectieven komen in elk artikel samen:
* Het gedragsprofiel uit het model van Betts & Neihart, vertaald naar de volwassen levensfase;
* De embodio’s van Tessa Kieboom, die herkenbare patronen van denken, voelen en handelen bij hoogbegaafden beschrijven;
* De Overexcitabilities (OE’s) van Dabrowski, die intensiteiten blootleggen op cognitief, emotioneel, sensueel, imaginair en fysiek vlak.

In elk artikel vind je:
– Een theoretische schets van het profiel;
– Een uitgewerkte casus van een hoogbegaafde dertiger;
– Een duiding aan de hand van embodio’s en OE’s;
– Reflectievragen of observatiepunten voor begeleiding, zelfinzicht of coaching.

Voor wie?

Deze reeks is bedoeld voor begeleiders, coaches, psychologen, loopbaanprofessionals en hoogbegaafden zelf. Het doel is niet om mensen in hokjes te plaatsen, maar juist om nuance en taal te bieden voor wat vaak als “onverklaarbaar gedrag” wordt gezien.

De 6 profielen van hoogbegaafde dertigers:

1. De zelfsturend autonome dertiger
Deze dertiger is zelfstandig, creatief, sociaal vaardig en intrinsiek gemotiveerd. Hij of zij stelt eigen doelen, neemt initiatief, durft risico te nemen en werkt vanuit passie. Dit profiel ontwikkelt zich vaak goed, maar kan vastlopen op zingeving of verbinding met de omgeving.

2. De aangepast succesvolle dertiger
Presteert uitstekend, werkt hard en perfectionistisch, maar is sterk gericht op externe bevestiging. Deze dertiger voldoet aan verwachtingen, maar vermijdt risico’s en houdt zich aan de regels, waardoor persoonlijke ontwikkeling kan stagneren.

3. De uitdagend creatieve dertiger
Creatief, kritisch, direct en vol ideeën, maar vaak ook grillig, onvoorspelbaar en emotioneel intens. Deze dertiger stelt regels ter discussie, botst met autoriteit en zoekt ruimte om zichzelf te kunnen zijn – wat zowel verrijkend als vermoeiend kan zijn.

4. De onderduikende dertiger
Heeft zijn of haar begaafdheid (onbewust) verstopt. Vermijdt uitdaging, minimaliseert prestaties en zoekt vooral sociale acceptatie. Deze dertiger voelt zich vaak ‘anders’, maar past zich aan of trekt zich terug – met een blijvend gevoel van onbenut potentieel.

5. De risicodertiger / drop-out
Krijgt het leven niet goed georganiseerd, haakt af in systemen en zoekt prikkels buiten de gebaande paden. Creatief en gevoelig, maar ook zelfkritisch, onregelmatig in functioneren en kwetsbaar voor uitval, burn-out of isolement.

6. De dubbel bijzondere hoogbegaafde
Deze dertiger heeft zowel kenmerken van hoogbegaafdheid als van leer- of gedragsproblematiek. Prestaties zijn wisselend, relaties moeizaam, en zelfbeeld vaak negatief. De combinatie van onderpresteren en intensiteit maakt herkenning complex.

LEES VERDER:
* embodios-van-tessa-kieboom/
* hoogbegaafd-werknemers/
* hoogbegaafd-liefdespartners/
* hoogbegaafd-misdiagnoses/
* Overexcitabilities/

Leesbril
Dineke van Kooten

door: Dineke van Kooten

Gepubliceerd in: 11 augustus, 2025

3 min lezen

Dit artikel heeft de volgende tag(s):

DabrowskiHoogbegaafd

Inzichten

Gerelateerde artikelen

Man-vrouw
De kracht van verbondenheid
Ik was onlangs op een congres en ik keek: de spreker was daar samen met zijn vrouw. Wat mij raakte, was de eenheid die ik tussen hen voelde. Hij stond daar niet alleen. Naast zijn uitgesproken onderbouwde visie werd ik ook geraakt door de kracht van hun verbondenheid. Het opvallendste aan die waarneming is één zin: hij stond daar niet alleen. Ik die hem niet kende, zag hem spreken en merkte iets op tussen twee mensen. Wat ik zag, zat dus niet in
Man-vrouw
Waar je werkelijk gezien wordt
De rangorde Begin oktober verscheen Vriendschap van socioloog Beate Völker, met als ondertitel: alles over de belangrijkste relatie in ons leven. In het Nederlands Dagblad zegt ze het nog scherper. (https://www.nd.nl/nieuws/nederland/1335497/vriendschap-is-voor-de-samenleving-belangrijker-dan-het-huwel) Voor de samenleving is vriendschap belangrijker dan het huwelijk, omdat een huwelijk ‘veel minder zicht biedt op andere perspectieven’. In een vr
Dineke
Sara lachte
Twintig jaar na de kapel in Gent Langs het water Een paar weken geleden ging ik drie dagen alleen weg met de camper. Ik zocht plekken aan de waterkant, maar reed ze voorbij, de een na de ander. Bij elke plek kwam dezelfde vraag: hier, of verderop? Verderop was het misschien mooier, of stiller, of minder in het zicht. Ik reed door tot ik mezelf dwong de motor uit te zetten. Toen zat ik daar, en wist niet wat ik moest doen. Moest. Het woord staat e

Verder

Waar wil je beginnen?

Lees verder in een van de boeken, kom naar een programma of verdiepingsdag, of krijg nieuwe artikelen en podcasts in je mailbox.

Bekijk de programma's Koop een boek