Erich Neumanns

Erich Neumann’s schreef het boek ‘De Grote Moeder – Een analyse van het archetype‘, Princeton University Press, 2015, ISBN 9780691166070, 185 pp

Mark Beumer schreef in: Kleio-Historia, nr. 5. (2017) een recensie:
Dit boek, van oorsprong in 1955 uitgegeven, bestaat uit tweedelen en vijftien hoofdstukken. Het centrale thema is deMoedergodin als archetype. In het eerste deel wordt destructuur en karakter van het archetype en het vrouwelijkegeanalyseerd in zeven hoofdstukken. De Grote Moeder ofMoedergodin vertegenwoordigt een mythisch symbolisme datteruggaat tot de prehistorie waarin er nog een matriarchalesamenleving bestond waarin vrouwen de baas waren. Ditweerspiegelt zich in religie, waarin eerst de vrouw heerste alsuniversele moedergodin. Met de evolutie van de maatschappijen het langzaam ontstaan van genderrollen, verschuift de machtbinnen de samenleving. Naast de vrouw kwam een man testaan, wat zich verbeeldt in diverse godenparen als Zeus enHera, Osiris en Isis. Hierna wordt de vrouwelijke figuur naar deachtergrond verplaatst en is alleen de mannelijke godheid nogheersend, zoals bij Jahweh en God. De Moedergodin wordtgetransformeerd naar heiligen zoals Maria. Naast het religieuzeaspect is er ook een biologisch aspect, waarin de het vrouwelijkeals baarmoeder en vat wordt weergegeven van waaruit alles ontstaat. Binnen detransformatiemythologie staat de maan centraal, bijvoorbeeld bij de Griekse Artemis. Kleine meisjesvoltooien een rite naar volwassenheid, waarbij er een soort wedergeboorte zichtbaar is en hetvrouwelijk symbool staat voor het creatieve van de mens. Deze transformatie wordt verderuiteengezet in vier polen waarbij er ruimte is voor psychische en historische fasen van het goddelijkevrouwelijke.

Het tweede gedeelte bestaat uit A en B. in deel II wordt de Moedergodin in haar prehistorische contextbesproken, waarbij vooral haar vruchtbaarheid centraal staat. Een dikke godin met grote borsten staatvoor fertiliteit. Deze godinnen zitten vaak op een troon, zoals bij de Moedergodin duidelijk zichtbaaris. Vervolgens wordt het positieve elementaire karakter van de Moedergodin beschreven vanuit ogen,mond en het lichaam. Voorts wordt de relatie tussen moeder en kind beschreven, waarbij ook wordtgereflecteerd op moedergodin en haar dochter, zoals Perséphoné en Demeter. Echter kent dezemaagdelijke godin een ambivalentie. De mythe van Aktaion bijvoorbeeld, verhaalt hoe hij de naaktegodin zag baden toen hij met zijn jachthonden aan het jagen was op herten, het heilige dier vanArtemis. Voor straf veranderde Artemis hem in een hert en werd door zijn eigen jachthondenverscheurd. Als negatief aspect wordt de dood en de onderwereld aan de Moedergodin gekoppeldzoals Kali. Heilige dieren als de raaf en kraai staat symbool voor de dood.

In deel B staat de transformatie centraal waarbij natuurlijke tegenstellingen als dacht en nacht, levenen dood en chaos versus orde worden beschreven. Een kenmerkend voorbeeld is Tiamat de draak uitwie alles wordt geschapen. Vooral de Egyptische godinnen komen in dit deel aan bod zoals Hathor, Isisen Nut die allen als emanaties van de Moedergodin worden gezien. Vervolgens wordt het accentgelegd op de oerwereld, het primordial, waarin alles nog niet gevormd was. De levensboom zoalsbekend bij de Noorse goden, Yggdrasil staat hier centraal om uit het moeras van het niets leven enorde te scheppen. In het laatste gedeelte staat de godin in relatie tot de dierenwereld centraal, waar Artemis en Diana wederom de belangrijkste godinnen zijn. Ook het spirituele aspect komt aan bodalsook de christelijke transformatie naar Sophia, die eigenlijk de christelijke godin van Wijsheid is enzo de wijsheid van Athena en Minerva in zich opneemt. Zo leeft de Moedergodin door na de prehistorieen Oudheid.

Het blijft belangrijk voor man en vrouw om zich te blijven verdiepen in deze archetypen, omdat hetkan helpen bij de bewustwording van de vrouw of het vrouwelijke. Gender is niet zwart-wit, maar eengroot grijs gebied waarbij er meerdere dimensies van mannelijkheid en vrouwelijkheid bestaan.Daarvoor blijft dit boek van onschatbare waarde

Leesbril
Dineke van Kooten

door: Dineke van Kooten

Gepubliceerd in: 10 april, 2020

4 min lezen

Dit artikel heeft de volgende tag(s):

Inzichten

Gerelateerde artikelen

Man-vrouw
De kracht van verbondenheid
Ik was onlangs op een congres en ik keek: de spreker was daar samen met zijn vrouw. Wat mij raakte, was de eenheid die ik tussen hen voelde. Hij stond daar niet alleen. Naast zijn uitgesproken onderbouwde visie werd ik ook geraakt door de kracht van hun verbondenheid. Het opvallendste aan die waarneming is één zin: hij stond daar niet alleen. Ik die hem niet kende, zag hem spreken en merkte iets op tussen twee mensen. Wat ik zag, zat dus niet in
Man-vrouw
Waar je werkelijk gezien wordt
De rangorde Begin oktober verscheen Vriendschap van socioloog Beate Völker, met als ondertitel: alles over de belangrijkste relatie in ons leven. In het Nederlands Dagblad zegt ze het nog scherper. (https://www.nd.nl/nieuws/nederland/1335497/vriendschap-is-voor-de-samenleving-belangrijker-dan-het-huwel) Voor de samenleving is vriendschap belangrijker dan het huwelijk, omdat een huwelijk ‘veel minder zicht biedt op andere perspectieven’. In een vr
Dineke
Sara lachte
Twintig jaar na de kapel in Gent Langs het water Een paar weken geleden ging ik drie dagen alleen weg met de camper. Ik zocht plekken aan de waterkant, maar reed ze voorbij, de een na de ander. Bij elke plek kwam dezelfde vraag: hier, of verderop? Verderop was het misschien mooier, of stiller, of minder in het zicht. Ik reed door tot ik mezelf dwong de motor uit te zetten. Toen zat ik daar, en wist niet wat ik moest doen. Moest. Het woord staat e

Verder

Waar wil je beginnen?

Lees verder in een van de boeken, kom naar een programma of verdiepingsdag, of krijg nieuwe artikelen en podcasts in je mailbox.

Bekijk de programma's Koop een boek