De plek waar het uitgesproken wordt

Veel mensen dragen ervaringen met zich mee die nooit echt zijn uitgesproken. Niet omdat ze er geen woorden voor hebben, maar omdat er geen plek was waar die woorden volledig mochten bestaan.

In mijn praktijk werk ik met een vorm die ik het tribunaal noem. Geen juridisch spel, maar een zorgvuldig begeleid proces waarin stemmen eindelijk ruimte krijgen. Waar waarheid uitgesproken mag worden — zonder omwegen, maar ook zonder vernietiging, zowel voor daders, maar ook voor slachtoffers.

Voor wie zelf over grenzen is gegaan, helpt dit om verantwoordelijkheid te nemen zonder zichzelf kwijt te raken. Om onder ogen te zien wat er gebeurd is, en tegelijkertijd de mens achter de daad weer zichtbaar te maken.

Maar dit werk is er ook voor wie geraakt, gekwetst of overschreden is. Voor slachtoffers gaat het niet over schuld, maar over herstel van waarheid. Over het terugvinden van een innerlijk kompas dat misschien lange tijd vertroebeld is geweest. Over het benoemen van wat niet oké was — helder, zonder relativering. En over het hervinden van grenzen, eigenwaarde en richting.

Bij daders gaat het om verantwoordelijkheid nemen. (zie artikel: het-noodzakelijke-tribunaal-bij-schuld)
Bij slachtoffers gaat het primair om erkenning, begrenzing en herstel van eigen waarheid.

In dit proces is geen ruimte voor sensatie of oordeel van buitenaf. Wel voor precisie, vertraging en moed.

Want wat niet uitgesproken wordt, blijft zich herhalen.
En wat werkelijk onder woorden komt, kan eindelijk een plek krijgen.

Slachtofferverklaring

De slachtofferverklaring is de plek waar jouw ervaring volledig bestaansrecht krijgt.
Niet als bijzaak. Niet als nuance.
Maar als een essentieel deel van wat er gebeurd is.
In een rechtszaal bestaat het spreekrecht van het slachtoffer: de mogelijkheid om uit te spreken wat een gebeurtenis met je heeft gedaan. Niet om te oordelen, niet om te bewijzen — maar om zichtbaar te maken wat vaak onzichtbaar blijft.
In dit proces nemen we die plek serieus.

Hier spreek je niet om jezelf te verklaren, te verdedigen of te relativeren.
Je spreekt om te getuigen.
Over wat je hebt meegemaakt.
Over waar jouw grens werd overschreden.
Over wat dat met je heeft gedaan — toen en nu.

Dat vraagt moed.
Omdat veel slachtoffers gewend zijn geraakt om hun ervaring te verkleinen, te verdraaien of in twijfel te trekken. Omdat er vaak een stem is die zegt: “Was het wel zo erg?” of “Had ik iets anders moeten doen?”

In deze fase leggen we die stemmen naast ons neer.
De vraag is hier niet wat jouw aandeel was.
De vraag is: wat is jouw waarheid?

Je hoeft niets mooier te maken dan het was.
Je hoeft niets groter te maken dan het is.
Maar je laat ook niets weg wat gezien wil worden.

Dit is de plek waar woorden teruggegeven worden aan wat te lang stil is gebleven.

De Getuige

Het slachtoffer gaat niet: aanklagen, maar wel: waarheidsgetrouw getuigen van wat er is gebeurd.
Hier kom je uit de verwarring (“lag het aan mij?”) naar helderheid.

Vragen die helpen:

  • Wat is er concreet gebeurd?
  • Wanneer begon het voor jou te wringen of pijn te doen?
  • Wat heb je gezien, gehoord, gevoeld — zonder interpretatie?
  • Waar ging er iets over jouw grens?
  • Wat heb je toen gedaan of juist niet gedaan?
  • Wat maakte dat je bleef / meeging / niets zei?
  • Wanneer wist je: dit klopt niet (ook al handelde je er nog niet naar)?
  • Wat is er herhaald gebeurd?

De Binnenwereld

Het slachtoffer gaat niet: verzachten van schuld, maar wel erkennen van de impact.
Hier gaat het om: wat heeft dit met jou gedaan?

Vragen:

  • Wat heeft dit emotioneel met je gedaan?
  • Wat heb je moeten inslikken, onderdrukken of aanpassen?
  • Welke overtuigingen over jezelf zijn hierdoor ontstaan?
  • Wat ben je gaan geloven over liefde, veiligheid of jezelf?
  • Waar voel je nog pijn, verdriet, boosheid of verwarring?
  • Wat heb je gemist dat je wél nodig had?
  • Welk deel van jou is hierdoor kleiner geworden?
  • Welke overlevingsstrategie heb je ontwikkeld?
  • Wat kost het je vandaag nog?

Hier mag juist subjectiviteit en emotie ruimte krijgen, zonder dat het “gecorrigeerd” wordt.

De Rechter (herstel en begrenzing)

Het slachtoffer spreekt niet oordeel over zichzelf uit, maar wel: herstel van innerlijke rechtvaardigheid
Dit is een cruciale verschuiving:
Deze rechter spreekt niet over “ben ik schuldig?”, maar over:
– wat was niet oké
– wat had er moeten gebeuren
– wat is mijn grens nu

Vragen:

  • Was wat er gebeurd is oké of niet? (heel expliciet laten benoemen)
  • Wie had hier verantwoordelijkheid moeten nemen?
  • Wat had jij nodig gehad dat je niet hebt gekregen?
  • Wat neem jij terug dat niet van jou was?
  • Waar leg je nu de grens?
  • Wat accepteer je nooit meer?
  • Wat verdient jouw jongere zelf alsnog om te horen?
  • Wat is een rechtvaardige innerlijke conclusie over deze situatie?
  • Wat zou jij als rechter zeggen tegen de ander (zonder dat die aanwezig is)?
  • Wat is jouw waarheid — zonder twijfel of relativering?

De Beschermer / Volwassene

Tot slot zijn de volgende vragen belangrijk:

  • Wat heb jij nu nodig om je veilig te voelen?
  • Welk leerproces ben je zelf hierover aangegaan?
  • Wat heb jij van je zelf in dit proces ontdekt?
  • Hoe ga jij jezelf beschermen in de toekomst?
  • Welke steunbronnen heb je?
  • Wat ga jij anders doen als dit zich opnieuw aandient?

Lees ook: Het noodzakelijke tribunaal bij schuld

Leesbril
Dineke van Kooten

door: Dineke van Kooten

Gepubliceerd in: 28 april, 2026

5 min lezen

Dit artikel heeft de volgende tag(s):

Relatie

Inzichten

Gerelateerde artikelen

Man-vrouw
De kracht van verbondenheid
Ik was onlangs op een congres en ik keek: de spreker was daar samen met zijn vrouw. Wat mij raakte, was de eenheid die ik tussen hen voelde. Hij stond daar niet alleen. Naast zijn uitgesproken onderbouwde visie werd ik ook geraakt door de kracht van hun verbondenheid. Het opvallendste aan die waarneming is één zin: hij stond daar niet alleen. Ik die hem niet kende, zag hem spreken en merkte iets op tussen twee mensen. Wat ik zag, zat dus niet in
Man-vrouw
Waar je werkelijk gezien wordt
De rangorde Begin oktober verscheen Vriendschap van socioloog Beate Völker, met als ondertitel: alles over de belangrijkste relatie in ons leven. In het Nederlands Dagblad zegt ze het nog scherper. (https://www.nd.nl/nieuws/nederland/1335497/vriendschap-is-voor-de-samenleving-belangrijker-dan-het-huwel) Voor de samenleving is vriendschap belangrijker dan het huwelijk, omdat een huwelijk ‘veel minder zicht biedt op andere perspectieven’. In een vr
Dineke
Sara lachte
Twintig jaar na de kapel in Gent Langs het water Een paar weken geleden ging ik drie dagen alleen weg met de camper. Ik zocht plekken aan de waterkant, maar reed ze voorbij, de een na de ander. Bij elke plek kwam dezelfde vraag: hier, of verderop? Verderop was het misschien mooier, of stiller, of minder in het zicht. Ik reed door tot ik mezelf dwong de motor uit te zetten. Toen zat ik daar, en wist niet wat ik moest doen. Moest. Het woord staat e

Verder

Waar wil je beginnen?

Lees verder in een van de boeken, kom naar een programma of verdiepingsdag, of krijg nieuwe artikelen en podcasts in je mailbox.

Bekijk de programma's Koop een boek