Olie is geen bijzaak
In mijn podcasts zeg ik het steeds weer: seksualiteit is de olie van de relatie. Wie dat hoort, denkt vaak aan iets kleins, een smeermiddel dat het geheel wat prettiger laat lopen. Wie ooit een motor zonder olie heeft laten draaien, weet beter. Hij loopt nog even op wat er in de wanden is achtergebleven. Dan wordt het metaal heet, de onderdelen slijpen in elkaar, en op een dag zit hij vast.
Zo gaat het in een liefdesrelatie. Twee mensen kunnen goed praten, kinderen grootbrengen en een huis onderhouden. Zonder seksualiteit wordt elk verschil tussen hen wrijving, en wrijving wordt hitte. Een liefdesrelatie zonder seksualiteit is een samenwerkingsverband, hoe hartelijk ook.
Welke seksualiteit
Ik bedoel niet elke vorm. Veel stellen kennen vooral wat ik fastfood-seks noem: gericht op het orgasme, binnen een kwartier voorbij, ieder vooral bezig met de eigen opwinding. Het orgasme van de man markeert het einde. Af en toe kan dat, zoals een patatje af en toe kan. Wie er een relatie op laat draaien, merkt dat het snel sleur wordt. Het lijf is erbij, het hart en de ziel nauwelijks.
De olie zit in de vormen daarna. Bij casual dining doet het hele lichaam mee en nemen jullie ruim de tijd, langer dan een halfuur. Het orgasme is geen doel meer. De vrouw krijgt alle tijd om opgewonden te raken, de man leert zijn energie in zijn lijf rond te laten gaan in plaats van haar meteen te lozen. De seksuele energie stroomt nog uren, soms dagen door: door je huis, je werk, de manier waarop je naar elkaar kijkt. Bij haute cuisine gaat het nog verder. Twee uur of misschien wel twee dagen, alle zintuigen open, en ergens onderweg vervaagt de grens tussen jou en de ander, en tussen jullie en de wereld om je heen. Je wordt samen opgenomen in een groter geheel.
![]()
Over die seksualiteit gaat het als ik zeg dat ze de olie van de relatie is. En ze werkt bij een man anders dan bij een vrouw.
De man: van zijn hoofd naar zijn hart
Een man leeft een groot deel van de dag in zijn hoofd. Hij focust, analyseert, lost op. Dat is zijn kracht en tegelijk de plek waar hij zich verschanst. Onder druk trekt hij zich terug in die analyse, en hoe groter de spanning, hoe verder zijn gevoel wegraakt.
Seksualiteit haalt hem daar weg. In de overgave aan zijn vrouw zakt hij uit het analytische denken in zijn lichaam, en door de seksualiteit ontvangt hij de liefde vanuit haar in zijn hart. Hij voelt wat hij echt voelt en wat hij werkelijk belangrijk vindt. Na het vrijen vindt hij woorden die er daarvoor niet waren. Wie op zaterdagavond heeft gevreeën, voert op zondagochtend een ander gesprek.
Hier botsen man en vrouw vaak. Veel vrouwen zeggen: ik moet me eerst verbonden voelen voordat ik kan vrijen. Een man komt pas door het vrijen bij die verbinding. Voor haar is het gesprek de ingang naar het lichaam, voor hem is het lichaam de ingang naar het gesprek. Een relatie die alleen haar ingang gebruikt, wacht vergeefs op een man die van binnenuit open is. Hij blijft beleefd, betrokken en behulpzaam, en raakt steeds verder weg.
De vrouw: van haar taken naar haar levenskracht
Bij een vrouw werkt het andersom. Zij overziet alles tegelijk: de boodschappen, de kinderen, de mail, de verjaardag van haar moeder. Haar hoofd staat zelden stil, en juist daardoor raakt ze haar eigen bron kwijt. Ze geeft en zorgt tot ze leeg is.
Seksualiteit brengt haar terug bij haar levenskracht. In de overgave, een letterlijk blootgeven van lichaam, ziel en geest, ontvangt ze de seksuele energie van haar man en voelt ze haar eigen energie weer stromen. Haar oxytocine wordt aangevuld, haar zenuwstelsel komt tot rust, ze voelt zich gezien en bemind. Je ziet het aan haar: een vrouw met een goed seksleven straalt, heeft meer zelfvertrouwen en meer zin in het leven.
Het lastige is dat haar eerste reactie bij stress en drukte nee is. De takenlijst moet nog af, ze heeft er het hoofd niet naar. Toch heeft ze het juist dan het meest nodig. De stress die haar tegenhoudt, zou afnemen als ze zich toch gaf. Hoe regelmatiger er seksualiteit is, hoe makkelijker ze in die stroom blijft. Wie lang niet vrijt, merkt dat de drempel steeds hoger wordt, tot het lichaam als het ware opdroogt.
Wat de olie tussen hen doet
Leg die twee bewegingen naast elkaar en je ziet waarom het olie is. Hij komt bij zijn hart, zij bij haar levenskracht. Hij wordt zachter en bereikbaarder, zij krachtiger en lichter. Daarmee krijgt ieder precies wat de ander in het dagelijks leven het meest mist. Zij vindt in hem de verbinding waar ze naar verlangde, hij vindt in haar de levenslust die hem voedt. De verschillen tussen man en vrouw blijven bestaan, maar ze voeden elkaar in plaats van op elkaar te slijpen.
Valt de seksualiteit weg, dan gebeurt het omgekeerde. Hij blijft in zijn hoofd, zij in haar taken. Hij voelt zich afgewezen, zij voelt zich niet gezien. Elk klein verschil gaat schuren. Daarom zie ik in mijn praktijk nooit een relatieprobleem zonder dat er ook iets met de seksualiteit is, en nooit een seksueel probleem dat de rest van de relatie ongemoeid laat. Of het droog wordt omdat er gekibbeld wordt, of het gekibbel ontstaat omdat het droog is geworden: de twee lopen altijd samen op.
Geloof en lichaam
Wie geloof en diepgaande gesprekken op de eerste plaats zet en seksualiteit ergens lager, knipt los wat de Bijbel bij elkaar houdt. Voor de eenwording van Adam en Eva gebruikt het Hebreeuws het werkwoord jada, kennen. Met datzelfde woord zegt de psalmist dat God hem doorgrondt en kent. Het Hooglied bezingt de liefde tussen man en vrouw zo lichamelijk dat er eeuwenlang naarstig is gezocht naar manieren om het weg te verklaren.
Wie haute cuisine heeft beleefd, weet dat seksualiteit zelf een spirituele weg is. Wie het geloof gebruikt om die weg over te slaan, gaat via de hemel om het contact op aarde heen. Dat ziet er vroom uit, en het laat twee mensen naast elkaar uitdrogen.
Een plicht
Seksualiteit is een groot cadeau, dat je samen moet uitpakken en juist daarom ook een plicht. Je bent het jezelf en elkaar verschuldigd dat er verbinding is en dat er levenskracht stroomt. Dat vraagt oefening, tijd, kwetsbaarheid en de moed om te zeggen wat je verlangt. Het vraagt ook dat je fastfood niet langer als maatstaf neemt.
Ook waar ziekte of ouderdom de gemeenschap of het orgasme onmogelijk maakt, vervalt die plicht niet. Wat dan wegvalt, is vooral de fastfood. Casual dining en haute cuisine hebben nooit alleen op penetratie geleund: het hele lichaam doet mee, alle zintuigen, de energie die tussen twee mensen stroomt. De vraag is dan niet langer wat er niet meer kan, maar wat jullie nog niet hebben ontdekt. Wie die vraag niet stelt, laat de motor draaien zonder olie.
Verder lezen
In De fik erin gaat een heel deel over seksualiteit als olie voor de relatie: hoe ze zich ontwikkelt, welke vormen ze kan aannemen en waar ze vastloopt. Bekijk de boeken.
Merk je dat het tussen jullie droog is komen te staan, of zoek je samen naar de weg van fastfood naar casual dining? Lees meer over relatiecoaching.