Inzichten & kennis

Kennisbank

Van vermoeden naar inzicht

Het leven was en is voor mij een zoektocht. Daarom lees ik veel, in de hoop dat anderen weten wat ik nog niet weet. Ze geven me vingerwijzingen. Soms hoor ik ze door de mist heen, soms door het donker. Maar telkens komt er een lichtstraal, van vermoeden naar inzicht. En als ik het dan onder woorden kan brengen of in een schema kan zetten, komt het tot rust.

In de joodse mystiek heet het vermoeden chochmah: de eerste flits, het punt waarin iets oplicht voordat je het kunt zeggen. Het inzicht heet binah: het begrip dat die flits uitwerkt en vorm geeft. Binah is verwant aan bein, tussen. Inzicht is dan het vermogen om te onderscheiden, om te zien wat tussen de dingen ligt.

Ik heb de waarheid niet. Ik kijk in een spiegel. De ene keer is het beeld helder, de andere keer zie ik maar één stukje van de puzzel.

Hier staat wat ik onderweg schreef: meer dan 2.500 blogs en artikelen, per onderwerp bij elkaar, ook die van mijn eerdere websites.

Blader per thema

Recent

Alle artikelen

Bijbel
De zaligsprekingen
Röntgenfoto van de dertienEr zijn acht zinnen in Mattheüs die beginnen met hetzelfde woord.Makarioi — zalig. In het Hebreeuws: ashrei. Het woord waarmee de Psalmen beginnen — ashrei ha’ish, zalig de man. Een woord dat in de Bijbelse traditie niet staat voor een emotionele toestand maar voor een ontologische. Niet: hij voelt zich gelukkig. Maar: hij is in de juiste verhouding tot de werkelijkheid. Hij staat op de plek die van hem is.En ashrei begi
Bijbel
Het masker dat valt als niemand kijkt
Over wie je bent als de heer weg isEr is een vraag die Mattheüs stelt en die niemand aan zichzelf wil stellen.Wie ben jij als niemand kijkt?Niet: wie denk je dat je bent. Niet: wie wil je zijn. Maar: wie ben je — in de nacht, in de privéruimte, in het moment waarop het publiek is weggevallen en er niemand meer is die registreert wat je doet?Mattheüs stelt de vraag niet direct. Hij stelt haar via een gelijkenis. En in de gelijkenis laat hij zien w
Bijbel
Mattheus de tollenaar (de schrijver als getuige)
De schrijver als getuige van zijn eigen doorbraak Hij noemt zichzelf bij naam in zijn eigen evangelie.Dat klinkt vanzelfsprekend — maar het is het niet. Marcus noemt hem Levi. Lucas noemt hem Levi. Alleen in het evangelie van Mattheüs heet de tollenaar die wordt geroepen Mattheüs. En in de apostellijst — de lijst van de twaalf, waar elk naam staat zonder verdere toevoeging — voegt hij toe wat de anderen weglaten.Mattheüs de tollenaar.Niet Mattheü
Bijbel
De grond die niet ontvangt
Over het overlevingsmechanisme dat ontvankelijkheid verhindert Het zaad valt.Dat is het eerste wat Mattheüs beschrijft in de gelijkenis van de zaaier. Niet: de zaaier besluit te zaaien. Niet: het zaad wordt zorgvuldig geplaatst op de juiste plek. Maar: het valt. Het gaat alle kanten op — op de weg, op het steenachtige, in de doornen, op de goede aarde. De zaaier zaait zoals God geeft: zonder onderscheid, zonder voorbehoud, zonder te wachten tot d
Bijbel
Wat je ontvangt maar niet aanneemt
Over het overlevingsmechanisme dat genade omzet in bezitEr is een gelijkenis in Mattheüs die iedereen kent als een verhaal over onbarmhartigheid.Ze is iets anders.Ze is een verhaal over hoogmoed. Over de mens die genade ontvangt — en weigert klein te zijn. Wat Mattheüs laat zienMattheüs 18: 23. Een koning houdt rekening. Een man wordt gebracht die tienduizend talenten schuldig is. Het getal is niet realistisch — het is astronomisch. Tienduizend t
Bijbel
De schuld die nergens heen kan
Over het overlevingsmechanisme dat zichzelf geweten noemtEr is een moment in Mattheüs 27 dat in vijf verzen wordt verteld en dat het zwaarste mechanisme van de twaalf blootlegt.Judas ziet dat Jezus veroordeeld is. Hij krijgt berouw. Hij brengt de dertig zilverstukken terug naar de overpriesters en oudsten en zegt: ik heb gezondigd, verradende het onschuldig bloed.Ze zeggen: wat gaat ons dat aan? Gij moogt toezien.Hij werpt de zilverstukken in de
Bijbel
De projectie
Over het overlevingsmechanisme dat de ander construeert om zichzelf te beschermen Hij kende zijn heer als een hard mens.Dat is de zin die alles verklaart — en die niemand leest als wat ze is.Mattheüs 25: 24. De dienaar die één talent heeft ontvangen, staat voor zijn heer. De andere twee zijn al geweest — zij hebben gehandeld, geriskeerd, gewonnen. Zij hebben het dubbele teruggegeven. Nu is hij aan de beurt.Hij zegt: heer, ik kende u dat gij een h
Bijbel
De capitulatie onder sociale druk
Over het overlevingsmechanisme dat zichzelf pragmatisme noemt Er zijn drie manieren om te capituleren.De eerste is uit angst. Je weet wat waar is — en zegt het niet omdat de menigte schreeuwt en de menigte groter is dan jij.De tweede is uit gezichtsverlies. Je weet wat juist is — en doet het tegenovergestelde omdat je een belofte hebt gedaan voor getuigen en terug komen op die belofte ondraaglijker voelt dan wat de belofte kost.De derde is de mee
Persoonlijke ontwikkeling
Klein houdende nee
Er is een soort nee waar niemand je op aanspreekt.Niet het nee tegen een verzoek. Niet het nee tegen een grens die wordt overschreden. Maar het nee tegen de kans. Tegen de uitnodiging. Tegen het gesprek dat je leven had kunnen veranderen. Tegen de stap die je al jaren voor je ziet en nooit zet.Dat nee fluistert. Het klinkt als verstand. Als realisme. Als: ik weet wat ik aankan. Als: nu is het moment niet. Als: ik ben hier gewoon niet goed genoeg

De bril van Dineke van Kooten

Verder

Waar wil je beginnen?

Lees verder in een van de boeken, kom naar een programma of verdiepingsdag, of krijg nieuwe artikelen en podcasts in je mailbox.

Bekijk de programma's Koop een boek Schrijf je in op de nieuwsbrief