Inzichten & kennis

Kennisbank

Van vermoeden naar inzicht

Het leven was en is voor mij een zoektocht. Daarom lees ik veel, in de hoop dat anderen weten wat ik nog niet weet. Ze geven me vingerwijzingen. Soms hoor ik ze door de mist heen, soms door het donker. Maar telkens komt er een lichtstraal, van vermoeden naar inzicht. En als ik het dan onder woorden kan brengen of in een schema kan zetten, komt het tot rust.

In de joodse mystiek heet het vermoeden chochmah: de eerste flits, het punt waarin iets oplicht voordat je het kunt zeggen. Het inzicht heet binah: het begrip dat die flits uitwerkt en vorm geeft. Binah is verwant aan bein, tussen. Inzicht is dan het vermogen om te onderscheiden, om te zien wat tussen de dingen ligt.

Ik heb de waarheid niet. Ik kijk in een spiegel. De ene keer is het beeld helder, de andere keer zie ik maar één stukje van de puzzel.

Hier staat wat ik onderweg schreef: meer dan 2.500 blogs en artikelen, per onderwerp bij elkaar, ook die van mijn eerdere websites.

Blader per thema

Recent

Alle artikelen

Bijbel
De vrouwen die er stonden 11. Onderschikking en overgave
In de Tosefta staat een zegenspreuk die een joodse man elke ochtend zei. Gezegend die mij niet als heiden heeft gemaakt. Gezegend die mij niet als vrouw heeft gemaakt. Gezegend die mij niet als onwetende heeft gemaakt (Tosefta Berachot 6:18; in de Babylonische Talmoed, Menachot 43b, staat slaaf op de plaats van de onwetende). In de Griekse wereld ging een vergelijkbare spreuk rond, toegeschreven aan Thales of aan Socrates: dankbaar te zijn gebore
Bijbel
Polariteit zonder rangorde 10. Onderschikking en overgave
Mi’oet hajareachNegen delen lang heb ik onderzocht of de rangorde in de teksten staat, en wat de polariteit laten betekenen. Een pool die zich uitgeeft, een pool die zich opent. Een gevende en een ontvangende pool: klinkt dat niet als boven en onder, in zachtere woorden? Ik begin bij een zin die me jaren is bijgebleven. Genesis 1:16: God maakte de twee grote lichten. En direct daarna: het grote licht om de dag te beheersen, en het kleine licht om
Bijbel
Het lichaam dat zich niet kan openen 9. Onderschikking en overgave
Ik werd bang en verborg mijDe eerste woorden die de mens na de breuk tegen God zegt, beschrijven een lichaam. Et qolecha samati bagan wa’ira ki eirom anochi wa’echavè – ik hoorde uw stem in de tuin, en ik werd bang, want ik ben naakt, en ik verborg mij (Genesis 3:10). Horen, bang worden, zich naakt weten, zich verbergen. Vier bewegingen, en geen ervan is een besluit. Het woord voor naakt is in die zin veranderd. In Genesis 2:25 waren zij aroemmim
Bijbel
Als een vleugel stilvalt 8. Onderschikking en overgave
Het systeem dat op antwoord wachtTwee mensen die elkaar liefhebben, regelen elkaars zenuwstelsel. Dat gebeurt grotendeels buiten het bewustzijn om: een stem die zachter wordt, een hand op een schouder, een gezicht dat ontspant als de ander binnenkomt. Het lichaam leest de ander voortdurend af en stemt zich erop af. In een goede relatie is dat een gedeeld ritme, waarin de een tot rust komt doordat de ander er is. Juist daardoor is een relatie zo g
Bijbel
Hooglied: het lied dat Genesis 3:16 terugdraait 7. Onderschikking en overgave
Ani ledodiIn Hooglied 7:11 staat een zin die ik niet meer kan lezen zonder Genesis 3:16 ernaast te horen. Ik ben van mijn geliefde, en naar mij gaat zijn verlangen.In Genesis klinkt het zo: Naar je man gaat je verlangen, en hij zal over je heersen. Leg ik de twee zinnen naast elkaar, dan is elk onderdeel omgekeerd. Het verlangen gaat niet meer van haar naar hem, het gaat van hem naar haar. Haar verlangen wordt zijn verlangen; naar je man wordt na
Bijbel
Man en vrouw anno 2026 6. Onderschikking en overgave
Na de afbraakDe teksten uit deze serie hebben eeuwenlang een rangorde gedragen die er bij nauwkeurig lezen niet in staat. Nergens krijgt een man het recht om te heersen. Wat er wel staat, is een polariteit: twee polen die samen het beeld van God dragen, en twee bewegingen die op elkaar zijn afgestemd, zich uitgeven en zich openen. De afgelopen vijftig jaar is de rangorde afgebroken, en terecht. Vrouwen stemmen, studeren, verdienen, beslissen. Maa
Bijbel
De gemeente: 1 Korinthiers en 1 Timotheus 5. serie Onderschikking en overgave
De keten van hoofdenIk wil dat u weet dat Christus het hoofd is van iedere man, de man het hoofd van de vrouw, en God het hoofd van Christus (1 Korinthiërs 11:3). Wie dit vers leest als een ladder, verwacht de volgorde God – Christus – man – vrouw. Zo staat het er niet. Paulus begint bij Christus en de man, gaat dan naar de man en de vrouw, en eindigt bij God en Christus. De drie paren staan naast elkaar, niet onder elkaar. En het laatste paar, G
Bijbel
1 Petrus 3 en Sara 4. serie Onderschikking en overgave
Homoiōs – in de voetsporen van wie onrecht leedHet hoofdstuk begint met een woord dat terugwijst: homoiōs, evenzo, op dezelfde manier (1 Petrus 3:1). Op dezelfde manier als wat? Daarvoor staat een lange passage over slaven die onder harde meesters leven (2:18–25). Petrus vraagt hun niet om terug te slaan. Hij wijst op Christus, die leed terwijl Hij geen zonde deed, die niet terugschold toen Hij werd uitgescholden, die niet dreigde toen Hij leed (
Bijbel
Kolossenzen en Titus 3. serie Onderschikking en overgave
De huistafel als vormKolossenzen 3:18–4:1 volgt een vorm die in de oudheid bekend was. Aristoteles beschrijft in zijn Politica het huishouden, de oikos, als bestaande uit drie verhoudingen: heer en slaaf, man en vrouw, vader en kinderen. Precies die drie paren staan in Kolossenzen, in die volgorde omgekeerd: vrouwen en mannen, kinderen en vaders, slaven en heren. Duitse exegeten noemden zulke lijsten Haustafeln, huistafels, en de naam is gebleven

De bril van Dineke van Kooten

Verder

Waar wil je beginnen?

Lees verder in een van de boeken, kom naar een programma of verdiepingsdag, of krijg nieuwe artikelen en podcasts in je mailbox.

Bekijk de programma's Koop een boek Schrijf je in op de nieuwsbrief