Inzichten & kennis

Kennisbank

Van vermoeden naar inzicht

Het leven was en is voor mij een zoektocht. Daarom lees ik veel, in de hoop dat anderen weten wat ik nog niet weet. Ze geven me vingerwijzingen. Soms hoor ik ze door de mist heen, soms door het donker. Maar telkens komt er een lichtstraal, van vermoeden naar inzicht. En als ik het dan onder woorden kan brengen of in een schema kan zetten, komt het tot rust.

In de joodse mystiek heet het vermoeden chochmah: de eerste flits, het punt waarin iets oplicht voordat je het kunt zeggen. Het inzicht heet binah: het begrip dat die flits uitwerkt en vorm geeft. Binah is verwant aan bein, tussen. Inzicht is dan het vermogen om te onderscheiden, om te zien wat tussen de dingen ligt.

Ik heb de waarheid niet. Ik kijk in een spiegel. De ene keer is het beeld helder, de andere keer zie ik maar één stukje van de puzzel.

Hier staat wat ik onderweg schreef: meer dan 2.500 blogs en artikelen, per onderwerp bij elkaar, ook die van mijn eerdere websites.

Blader per thema

Recent

Man-vrouw

Man-vrouw
De kracht van verbondenheid
Ik was onlangs op een congres en ik keek: de spreker was daar samen met zijn vrouw. Wat mij raakte, was de eenheid die ik tussen hen voelde. Hij stond daar niet alleen. Naast zijn uitgesproken onderbouwde visie werd ik ook geraakt door de kracht van hun verbondenheid. Het opvallendste aan die waarneming is één zin: hij stond daar niet alleen. Ik die hem niet kende, zag hem spreken en merkte iets op tussen twee mensen. Wat ik zag, zat dus niet in
Man-vrouw
Waar je werkelijk gezien wordt
De rangorde Begin oktober verscheen Vriendschap van socioloog Beate Völker, met als ondertitel: alles over de belangrijkste relatie in ons leven. In het Nederlands Dagblad zegt ze het nog scherper. (https://www.nd.nl/nieuws/nederland/1335497/vriendschap-is-voor-de-samenleving-belangrijker-dan-het-huwel) Voor de samenleving is vriendschap belangrijker dan het huwelijk, omdat een huwelijk ‘veel minder zicht biedt op andere perspectieven’. In een vr
Man-vrouw
Wie niet mag voelen, gaat beheersen
Iedere jongen moet zich op een dag afkeren van de eerste vrouw in zijn leven. Een meisje kan zich vormen binnen de verbinding met haar moeder; zij lijkt op haar, ze mag blijven. Een jongen moet, om man te worden, zich onderscheiden van het lichaam waaruit hij kwam en waarin hij zich maandenlang één heeft gevoeld. Die beweging van loskomen is gezond en noodzakelijk. Maar ze vraagt iets: er moet aan de andere kant iemand staan die hem opvangt. Waar
Man-vrouw
Wie overleeft, kan niet ontvangen
Voordat een vrouw besluit dat ze de touwtjes in handen neemt, heeft haar lichaam dat al gedaan. Ergens onder het bewustzijn is een inschatting gemaakt: hier is het niet veilig genoeg om open te zijn. Het zenuwstelsel kiest dan voor wat op korte termijn het meest oplevert. Overzicht. Plannen. Grip. Wat zij later beleeft als ‘ik moest wel’, is op het moment zelf nooit langs haar bewuste keuze gegaan. Wat het lichaam beslistBij dreiging verschuift d
Man-vrouw
De vrouwen die er stonden 11. Onderschikking en overgave
In de Tosefta staat een zegenspreuk die een joodse man elke ochtend zei. Gezegend die mij niet als heiden heeft gemaakt. Gezegend die mij niet als vrouw heeft gemaakt. Gezegend die mij niet als onwetende heeft gemaakt (Tosefta Berachot 6:18; in de Babylonische Talmoed, Menachot 43b, staat slaaf op de plaats van de onwetende). In de Griekse wereld ging een vergelijkbare spreuk rond, toegeschreven aan Thales of aan Socrates: dankbaar te zijn gebore
Man-vrouw
Polariteit zonder rangorde 10. Onderschikking en overgave
Mi’oet hajareachNegen delen lang heb ik onderzocht of de rangorde in de teksten staat, en wat de polariteit laten betekenen. Een pool die zich uitgeeft, een pool die zich opent. Een gevende en een ontvangende pool: klinkt dat niet als boven en onder, in zachtere woorden? Ik begin bij een zin die me jaren is bijgebleven. Genesis 1:16: God maakte de twee grote lichten. En direct daarna: het grote licht om de dag te beheersen, en het kleine licht om
Man-vrouw
Het lichaam dat zich niet kan openen 9. Onderschikking en overgave
Ik werd bang en verborg mijDe eerste woorden die de mens na de breuk tegen God zegt, beschrijven een lichaam. Et qolecha samati bagan wa’ira ki eirom anochi wa’echavè – ik hoorde uw stem in de tuin, en ik werd bang, want ik ben naakt, en ik verborg mij (Genesis 3:10). Horen, bang worden, zich naakt weten, zich verbergen. Vier bewegingen, en geen ervan is een besluit. Het woord voor naakt is in die zin veranderd. In Genesis 2:25 waren zij aroemmim
Man-vrouw
Als een vleugel stilvalt 8. Onderschikking en overgave
Het systeem dat op antwoord wachtTwee mensen die elkaar liefhebben, regelen elkaars zenuwstelsel. Dat gebeurt grotendeels buiten het bewustzijn om: een stem die zachter wordt, een hand op een schouder, een gezicht dat ontspant als de ander binnenkomt. Het lichaam leest de ander voortdurend af en stemt zich erop af. In een goede relatie is dat een gedeeld ritme, waarin de een tot rust komt doordat de ander er is. Juist daardoor is een relatie zo g
Man-vrouw
Hooglied: het lied dat Genesis 3:16 terugdraait 7. Onderschikking en overgave
Ani ledodiIn Hooglied 7:11 staat een zin die ik niet meer kan lezen zonder Genesis 3:16 ernaast te horen. Ik ben van mijn geliefde, en naar mij gaat zijn verlangen.In Genesis klinkt het zo: Naar je man gaat je verlangen, en hij zal over je heersen. Leg ik de twee zinnen naast elkaar, dan is elk onderdeel omgekeerd. Het verlangen gaat niet meer van haar naar hem, het gaat van hem naar haar. Haar verlangen wordt zijn verlangen; naar je man wordt na

De bril van Dineke van Kooten

Verder

Waar wil je beginnen?

Lees verder in een van de boeken, kom naar een programma of verdiepingsdag, of krijg nieuwe artikelen en podcasts in je mailbox.

Bekijk de programma's Koop een boek Schrijf je in op de nieuwsbrief