Overlevingsrotonde

Persoonlijke ontwikkeling en groei hebben invloed op hoe we reageren op situaties, omdat we daardoor leren om meer bewust en reflectief te handelen. Door meer inzicht te krijgen in onze eigen emoties, gedachten en gedragingen, kunnen we de instinctieve overlevingsmechanismen beter begrijpen en daardoor vaak bewuster en effectiever reageren, zonder dat je direct hoeft terug te vallen op die automatische, instinctieve reacties. We gaan die automatisch instinctieve reacties herkennen en kunnen dan een bewuste keuze maken. Het heeft tijd nodig om dat in te oefenen: 3 stappen vooruit (het is gelukt om de juist afslag te pakken) en 2 stappen achteruit om met díe positieve ervaringen het ook te gaan inoefenen.

Natuurlijk hebben we de neiging om in stressvolle of conflictueuze situaties weer terug te vallen, maar daar worden we ons sneller bewust van en dan kunnen we vaak een bewuste keuze maken in plaats van in paniek of uit instinct te reageren. Dit komt doordat we onszelf beter begrijpen, strategieën hebben ontwikkeld om met emoties om te gaan en we hebben geleerd om rationele keuzes te maken in plaats van impulsieve.

In de praktijk blijkt het nog niet zo makkelijk om nieuw gedrag aan te leren en geduld met jezelf te hebben. We rijden dan als het ware op een rotonde en pakken dan of de bekende afslag (het oude overleveingsmechanisme weer op), want dan doen we wat we deden in onze kindertijd en krijgen we wat we kregen in onze kindertijd. Of we pakken een ander ovelevingsmechanisme op, waardoor het lijkt dat we iets anders doen, maar eigenlijk ook hetzelfde, maar dan de opposite. Het lijkt dat we dan echt iets anders doen, maar toch is het niet vanuit de volwassenheid, niet vanuit: ik ben oké en jij bent oké. Dus als ik altijd meegaand ben geweest, dan word ik ineens de aanklager en ga ik het conflict met de ander aan omdat die ander mij geen ruimte geeft, mij niet geeft wat ik nodig heb. Ik sla met mijn vuist op tafel, vooral om mijzelf kracht bij te zetten. Dat gebeurt nogal eens in relaties.
Iemand die heel lang slachtoffer is geweest en apatisch is geweest daardoor, gaat ineens met de vuist op tafel slaan, maar dan niet vanuit een passende reactie bij de situatie, maar vanuit venijn of wrok en blijven we zitten in de dramadriehoek.

Elk andere afslag die je neemt als een reactie op iets of iemand en het gebeurt vanuit de houding ‘ik doe het niet goed!’, het gevoel van ‘ik ben niet oké’ of een verwijt naar de ander, dat is een nieuw overlevingsmechanisme.

Leesbril
Dineke van Kooten

door: Dineke van Kooten

Gepubliceerd in: 18 januari, 2025

3 min lezen

Dit artikel heeft de volgende tag(s):

Modellen & schema’sPersoonlijke ontwikkeling

Inzichten

Gerelateerde artikelen

Man-vrouw
De kracht van verbondenheid
Ik was onlangs op een congres en ik keek: de spreker was daar samen met zijn vrouw. Wat mij raakte, was de eenheid die ik tussen hen voelde. Hij stond daar niet alleen. Naast zijn uitgesproken onderbouwde visie werd ik ook geraakt door de kracht van hun verbondenheid. Het opvallendste aan die waarneming is één zin: hij stond daar niet alleen. Ik die hem niet kende, zag hem spreken en merkte iets op tussen twee mensen. Wat ik zag, zat dus niet in
Man-vrouw
Waar je werkelijk gezien wordt
De rangorde Begin oktober verscheen Vriendschap van socioloog Beate Völker, met als ondertitel: alles over de belangrijkste relatie in ons leven. In het Nederlands Dagblad zegt ze het nog scherper. (https://www.nd.nl/nieuws/nederland/1335497/vriendschap-is-voor-de-samenleving-belangrijker-dan-het-huwel) Voor de samenleving is vriendschap belangrijker dan het huwelijk, omdat een huwelijk ‘veel minder zicht biedt op andere perspectieven’. In een vr
Dineke
Sara lachte
Twintig jaar na de kapel in Gent Langs het water Een paar weken geleden ging ik drie dagen alleen weg met de camper. Ik zocht plekken aan de waterkant, maar reed ze voorbij, de een na de ander. Bij elke plek kwam dezelfde vraag: hier, of verderop? Verderop was het misschien mooier, of stiller, of minder in het zicht. Ik reed door tot ik mezelf dwong de motor uit te zetten. Toen zat ik daar, en wist niet wat ik moest doen. Moest. Het woord staat e

Verder

Waar wil je beginnen?

Lees verder in een van de boeken, kom naar een programma of verdiepingsdag, of krijg nieuwe artikelen en podcasts in je mailbox.

Bekijk de programma's Koop een boek