Het gevaar van groepsdenken

Het gevaar van groepsdenken: herken jij de 8 symptomen?
Hoe vaak zet jij jouw tegengestelde overtuigingen en meningen opzij in een vergadering of een team call omdat je de harmonie in de groep niet wilt verstoren? Of denk je juist: laat maar zitten, blijkbaar ben ik de enige die er zo over denkt?

auteur: Bureau Zuidema
datum: 07 oktober 2020
website: https://www.zuidema.nl/blog/het-gevaar-van-groepsdenken-herken-jij-de-8-symptomen

Het fenomeen dat het verlangen naar eensgezindheid zwaarder weegt dan een kritische overweging van de feiten heet groepsdenken. De ‘groupthink’ theorie is in de jaren 70 ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Irving Janis. Maar hoe herken je groepsdenken?

‘Groepsdenken is een denkvorm waarbij de neiging om het overhaast eens te worden, het vermogen van de leden aantast om alternatieven een reële kans te geven”.- Psycholoog Irving Janis

Groepsdenken ontstaat vooral door een te grote afhankelijkheid van hiërarchie, een instinct om afwijkende meningen te voorkomen en een verlangen om de harmonie te bewaren.

Het risico hiervan is dat er in een beslissingsproces geen ruimte meer is voor een ander standpunt, kritiek of feiten. De groep is dan overtuigd van haar eigen gelijk, ongeacht de feiten. ‘’Zijn we het hier allemaal over eens?’’. Dit zijn de 8 symptomen:

1 Illusie van onkwetsbaarheid

Groepsleden negeren duidelijke gevaren, nemen extreme risico’s en zijn overdreven optimistisch. “Dat zal ons nooit overkomen, wij zijn veel beter voorbereid dan dat zij dat waren”

2 Collectieve rationalisatie

Gegronde bezwaren van groepsleden worden weg gerationaliseerd of gebagatelliseerd. De gedeelde opvatting van de groep weegt zwaarder dan de bezwaren van een individu.

3 Illusie van moraliteit

Groepsleden geloven dat hun beslissingen moreel correct zijn en negeren de ethische consequenties van hun beslissingen. “Nu even door de zure appel bijten, later wordt het beter”.

4 Overmatige stereotypering

De groep construeert negatieve stereotypen van rivalen buiten de groep. Zoals externe deskundigen. ”Dit is voor hen te ingewikkeld” ‘’Zij kennen onze branche niet zo goed als wij die kennen’’

5 Druk voor conformiteit

Groepsleden zetten iedereen in de groep onder druk die tegen de richting van de groep in gaat. Bijvoorbeeld door argumenten tegen de stereotypen, illusies of toezeggingen van de groep te geven.

6 Zelfcensuur

Groepsleden houden hun afwijkende standpunten en tegenargumenten voor zich. ”Laat maar, ze willen het toch niet horen”

7 Illusie van unanimiteit

Groepsleden hebben ten onrechte het idee dat iedereen het eens is met de beslissing van de groep; stilte wordt gezien als instemming. “Iedereen is het hier toch mee eens!” “wie zwijgt, stemt toe”

8 Mindguards

Sommige leden nemen de rol aan om de groep te beschermen tegen ongunstige informatie, die het gevoel van groepsveiligheid en consensus zou kunnen bedreigen. ”Op deze manier maak je het alleen maar ingewikkelder, je zorgt voor vertraging”

Bron: het boek Group Think van auteur Irving Janis, Wikipedia

Meer uitleg hierover door Karen Hamaker-Zondag:

Leesbril
Dineke van Kooten

door: Dineke van Kooten

Gepubliceerd in: 16 september, 2020

3 min lezen

Dit artikel heeft de volgende tag(s):

Politiek en Maatschappij

Inzichten

Gerelateerde artikelen

Man-vrouw
De kracht van verbondenheid
Ik was onlangs op een congres en ik keek: de spreker was daar samen met zijn vrouw. Wat mij raakte, was de eenheid die ik tussen hen voelde. Hij stond daar niet alleen. Naast zijn uitgesproken onderbouwde visie werd ik ook geraakt door de kracht van hun verbondenheid. Het opvallendste aan die waarneming is één zin: hij stond daar niet alleen. Ik die hem niet kende, zag hem spreken en merkte iets op tussen twee mensen. Wat ik zag, zat dus niet in
Man-vrouw
Waar je werkelijk gezien wordt
De rangorde Begin oktober verscheen Vriendschap van socioloog Beate Völker, met als ondertitel: alles over de belangrijkste relatie in ons leven. In het Nederlands Dagblad zegt ze het nog scherper. (https://www.nd.nl/nieuws/nederland/1335497/vriendschap-is-voor-de-samenleving-belangrijker-dan-het-huwel) Voor de samenleving is vriendschap belangrijker dan het huwelijk, omdat een huwelijk ‘veel minder zicht biedt op andere perspectieven’. In een vr
Dineke
Sara lachte
Twintig jaar na de kapel in Gent Langs het water Een paar weken geleden ging ik drie dagen alleen weg met de camper. Ik zocht plekken aan de waterkant, maar reed ze voorbij, de een na de ander. Bij elke plek kwam dezelfde vraag: hier, of verderop? Verderop was het misschien mooier, of stiller, of minder in het zicht. Ik reed door tot ik mezelf dwong de motor uit te zetten. Toen zat ik daar, en wist niet wat ik moest doen. Moest. Het woord staat e

Verder

Waar wil je beginnen?

Lees verder in een van de boeken, kom naar een programma of verdiepingsdag, of krijg nieuwe artikelen en podcasts in je mailbox.

Bekijk de programma's Koop een boek